deur Phillip Scheepers 

1.1. Inleiding

Niemand hoef te twyfel aan die sentrale rol wat Jesus van Nasaret binne die Christelike geloof speel nie.  Ons bely gereeld ons geloof in die feit dat ons glo dat Jesus meer as 'n mens is, dat Hy trouens die Seun van God en God self is.  Ons spreek Hom aan in gebed, en is trouens deur die naam Christen na Hom 'vernoem' en onlosmaaklik aan Hom verbind. Tog is die werklike identiteit en missie van Jesus dwarsdeur die eeue 'n onderwerp van debat gewees.  Mense was nog altyd gefassineer deur hierdie man van Nasaret en deur Sy geweldige wysheid.  Soveel so dat baie al op 'n manier probeer het om vir Jesus vir hulle doel te 'kaap'.  So het daar baie interpretasies ontstaan oor wie Jesus nou eintlik was (en is) en wat Hy hier op aarde kom doen het.  Hiervan is die belangrikstes:

• Jesus was niks meer as 'n baie belangrike leraar nie.  Baie mense glo dat ons so getrou as moontlik moet probeer om Jesus se etiese leerstellinge na te volg terwyl ons nie noodwendig al die dinge wat aan Hom toegeskryf is hoef te aanvaar nie.  Hierdie benadering word veral gebruik deur mense wat nog op 'n manier so bietjie respek aan Jesus wil probeer betoon terwyl hulle nie Sy gesag oor hulle lewens wil erken nie.  Dit is ook die benadering wat gevolg word deur mense wat vanuit hulle wêreldbeeld die bonatuurlike verwerp en dit dan as 'bril' gebruik om na die Evangelies te kyk.  Natuurlik beteken dit dan dat alle wonderwerke en goddelike uitsprake van Jesus onmiddelik by die deur uitgegooi word.  'n Bekende voorbeeld hiervan is die sogenaamde 'Jesus Seminar' wat gereeld bymekaarkom om te stem oor watter dinge in die Evangelies werklik deur Jesus gesê en gedoen is.  (Volgens hulle bitter min)  Hulle hou egter sterk daaraan vas dat Jesus wel op etiese vlak sekere belangrike dinge gesê het.

• Jesus was net 'n profeet.  Dit sal dalk vir baie 'n verassing wees om te hoor dat Moslems ook baie groot respek vir Jesus het en dat hulle Hom as een van die belangrikste profete van alle tye erken.  Hulle erken ook Sy maagdelike geboorte, Sy wonderwerke en die feit dat Hy 'n rol sal speel tydens die finale oordeel.  Die groot verskilpunt tussen Moslems en Christene is egter dat Moslems glo dat Jesus werklik niks meer as 'n profeet was nie.  Hulle ontken dus die Christelike aanspraak dat Jesus die Seun van God is en ook dat Hy aan die kruis gesterf het. 

• Jesus is een van baie gode.  Dit is vir mense in die Hindoe of die New Age geloof ook baie belangrik om vir Jesus as 'n God te erken maar dan maar net as een van baie gode.  Hiervolgens is Jesus maar net een van baie 'gestuurdes' wat die goddelike as't ware vir die mensdom kom wys het.  Dit is daarom nie ongewoon om in Hindoe tempels beelde of prente van Jesus as een van die gode wat daar aanbid word te sien nie.

• Laastens is daar dan natuurlik die Christelike aanspraak dat Jesus die Seun van God en self God is. 

Soos in die vorige hoofstuk is dit nodig dat ek weer 'n opmerking maak oor die manier waarop mense die soektog na die ware aard en taak van Jesus aanpak. Ons moet baie versigtig wees vir 'n selektiewe lees van die getuienis oor Jesus.  Dit is baie maklik om reeds vooraf seker te wees van wat jy oor Jesus wil glo en dit dan op die teks te gaan toepas.  Alles wat dan nie by jou skema inpas nie word verwerp.  Dit is iets waarvoor groepe soos die 'Jesus Seminar' baie lief is en wat hulle ook grafies by hulle vergaderings illustreer deur oor die dade of uitsprake van Jesus te 'stem'.  Die vraag is, wie besluit oor hierdie maatstawwe?  Op grond waarvan maak ek hierdie keuses?  As ek vooraf besluit dat die bonatuurlike nie moontlik is nie, of dat Jesus maar net 'n profeet is gaan ek tog dit wat met my aannames bots verwerp en dit nie as 'n akkurate getuienis oor Jesus beskou nie.  Met ander woorde laat ek die beeld van Jesus het self uit die Evangelies opkom; of gebruik ek 'n tipe koekiedrukker om my moderne beeld van wat ek graag wil hê Jesus moet wees uit die getuienis te sny? Albert Schweitzer het reeds jare vantevore in sy boek 'The quest for the historical Jesus' aangetoon dat die 'Jesus' waarby mense deur middel van hulle 'navorsing' uitkom dikwels soos die navorser self lyk!  Ongelukkig lyk dit nie of daar te veel ag gegee is op sy waarskuwing nie.  So het ons al deur die jare 'Jesus die revolusionêre kommunis', 'Jesus die passifis', 'Jesus die kapitalis' en meer onlangs 'Jesus die vegetariër'[1] gehad.  Die probleem met hierdie benadering is duidelik.  Ek buig die getuienis rondom Jesus om te sê wat ek wil sê en verwerp dan die res.  Ek en my eie ideologie, en nie die teks nie, word dan die finale maatstaf.  Die spreekwoord sê daarom nie verniet 'Elke ketter het sy letter' nie.  As ek so selektief met die teks omgaan is die identiteit van Jesus met alle respek gesê soos klei in my hande!  Hierteenoor is die vraag egter watter afleidings ons kan maak vanuit die totaliteit van die getuienis oor Jesus!

1.2.  Waar kom wat ons van Jesus weet vandaan?

Die oorgrote meerderheid van dit wat ons van Jesus van Nasaret weet kom natuurlik vanuit die Bybel en dan spesifiek die Nuwe Testament.  Aangesien ek reeds in die vorige hoofstuk direk op die vraag ingegaan het of die Bybel 'n betroubare rekord van die lewe en die bediening van Jesus is, gaan ek nie veel hieroor sê nie.  Wat egter wel baie duidelik is, is dat ons wel in die Evangelies 'n betroubare weergawe het van Jesus Christus se woorde en dade.  Enige iemand wat dus op 'n selektiewe wyse dinge waarvan hy of sy nie hou nie verwerp sal daarom baie goeie redes hiervoor moet aantoon.  Die aanklag kan maklik gebring word dat die Bybel 'n spesifieke agenda het en daarom bevooroordeeld is oor wie Jesus was.  Die vraag is egter of geskiedenis wat 'met 'n doel' geskryf is onmiddelik as onbetroubaar beskou moet word.  As dit so is sou ons omtrent alle geskiedenis moes verwerp aangesien dit uiteindelik maar alles met een of ander doel voor oë geskryf is.  Die groot vraag is myns insiens nie die motivering van die skrywers nie, maar of hulle betroubaar met die waarheid omgaan.  Ons het reeds gesien dat die skrywers van die Evangelies hierdie toets met vlieënde vaandels slaag. Jesus se identiteit en sekere details oor Sy lewe word ook deur verskeie buite Bybelse (en dikwels vyandige) historiese bronne bevestig.  Dit sluit in Cornelius Tacticus, Flavius Josephus en Plinius.  Dit is hieruit duidelik dat die historisiteit van Jesus en sekere biografiese feite oor Hom nie bevraagteken kan word nie.  Die groot vraag wat ons aan die Evangelies as primere historiese bronne moet vra is oor die manier waarop Jesus voorgestel word.  Is Hy 'n leermeester, 'n profeet of is daar getuienis dat Jesus meer as dit is?  Hieroor is die Evangelies duidelik - Jesus is die Seun van God!  Aangesien hierdie hoofstuk van beperkte omvang is kan ek hier maar net op van die belangrikstes verwysings hierna in die Evangelies kyk.

1.3.  Getuienis in die Evangelies oor die identiteit van Jesus

1.3.1.  Tydens Sy verhoor

Die mees ondubbelsinnige uitspraak van Jesus self oor Sy identiteit vind ons in die gedeelte oor Sy verhoor (Markus 14:61-64) waar die hoëpriester Hom direk uitdaag oor of Hy die Seun van God is.  Jesus se antwoord is:  Dit is soos U sê (Letterlik vertaal).  Hierop skeur die hoëpriester sy klere.  Volgens Joodse wette is die hoëpriester verbied om sy klere te skeur in reaksie op sy persoonlike probleme[2].  Hy was egter verplig om dit te doen indien daar godslastering in sy teenwoordigheid geuiter is.  Die hoëpriester was dus oortuig dat Jesus in sy teenwoordigheid Homself aan God gelykgestel het.  Hy verklaar dan ook dat geen verdere verhoor nodig is nie aangesien Jesus as't ware Homself reeds as 'skuldig' bewys het.  Onthou dat die kwessie in Jesus se verhoor nie is wat Hy gedoen het nie, maar Sy identiteit.  Op grond van Sy eie uitsprake wat hierdie identiteit betref word Hy dan ook veroordeel.

1.3.2.  Ander aansprake van Jesus

• Eenheid met die Vader.  Jesus maak die uitspraak 'Ek en die Vader is Een' (Johannes 10:30-33).  Dit is duidelik dat Sy Joodse gehoor baie duidelik verstaan het wat Hy hierdeur bedoel het aangesien hulle dadelik klippe optel om Hom te stenig (die straf vir godslatering). In 'n ander gedeelte maak Jesus die stelling 'My Vader werk tot nou toe en ek werk ook' (Johannes 5:17).  Hy gebruik spesifiek die manlike enkelvoud (My vader) in plaas van die gebruiklike meervoud (Ons vader).  Weer eens snap die Jode onmiddelik die implikasie van wat Hy sê (dat Hy Homself met God gelykstel) en sê Johannes vir ons dat hulle nog des te meer 'n begeerte gehad het om Hom dood te maak.

• Jesus gebruik die Goddelike Naam - In Johannes 8:58 maak Jesus die stelling:  "Dit verseker ek julle: Voordat Abraham gebore is, was ek al wat ek is."  Die impak van wat Jesus hier sê gaan so bietjie in die vertaling verlore maar dit het verseker nie verby Jesus se gehoor gegaan nie.  Jesus gebruik nie gebruiklike vorm om die verlede tyd aan te dui nie.  Letterlik staan hier:  "Voordat Abraham gebore was. Ek is!"  Hy gebruik dus presies die Naam wat God gebruik het toe Hy Homself aan Moses geopenbaar het.  Ek is!  Ook hierdie uitspraak maak van die mense wat na Hom luister woedend omdat hulle baie duidelik verstaan het wat Hy bedoel het.
• Jesus is dieselfde eer as die Vader waardig - Jesus stel dit baie duidelik dat om Hom te eer uiteindelik is om die Vader te eer (Johannes 5:23-24).  Verder sien ons dat Jesus dit duidelik stel aan Filipus dat die persoon wat Hom (Jesus) gesien het die Vader gesien het. (Joh 14:9)
• Jesus het gesag om die Skrif te interpreteer - Jesus gebruik nie die normale profetiese formule (So spreek die Here!) nie.  Hy leer eerder op Sy eie gesag en begin dikwels Sy uitsprake met: Ek sê vir julle!  (vgl. Matt 5:20, 22 ens.)
• Jesus vergewe sonde - Dit is duidelik dat dit slegs God is wat sondes kan vergewe aangesien Hy die een is teen wie in die eerste plek gesondig is.  Tog sien ons dat Jesus in die Evangelies mense hulle sondes vergewe (Matteus 9:5) en dat die Fariseërs dit as godslasterlik beskou aangesien Hy daarmee iets doen wat net God uiteindelik mag doen.

1.3.3.  Jesus aanvaar aanbidding

Hoewel dit dwarsdeur die Bybel duidelik is dat aanbidding slegs vir God gereserveer is (Eksodus 20:3, Matteus 4;10, Lukas 4:8) sien ons baie gereeld in die Evangelies dat mense na Jesus toe kom en in aanbidding voor Hom neerval (Matteus 8:2, Johannes 9:35-39, Johannes 20:27-29).  Jesus bestraf nie hierdie mense, of stuur hulle weg nie, maar aanvaar telkens hulle aanbidding.

1.3.4.  Ander mense erken Hom as die Seun van God

Skeptici sou baie maklik die beswaar kan inbring dat hospitale vol is van mense wat daarop aanspraak dat hulle God is.  Hierop wil ek vra:  "Hoeveel ander mense stem saam?"  Onthou weer eens dat die volgelinge van Jesus 100% oortuig was van Sy identiteit, soveel so dat hulle bereid was om vir Hom te sterf.  Dit is nie net Jesus self wat sekere aansprake oor Sy identiteit maak nie.  Dit is duidelik dat sekere ander mense ook in Jesus iemand raakgesien het wat baie meer as 'n mens was.  Luister bietjie na van die uitsprake wat van die eerste gelowiges oor Jesus maak: Paulus  "...Jesus Christus is die Here!" (Filippense 2:9-11) "Ons groot God en Verlosser" (Titus 2:13);  Petrus: "U is die Christus die Seun van die lewende God" (Matteus 16:15-17); 'Ongelowige' Thomas: "My Here en my God!" (Johannes 20:28); en Stefanus "Here Jesus in U hande gee ek my gees oor" (Handelinge 7:59).

1.4.  Wat is uniek aan Jesus se lewe en bediening?

Benewens die uitsprake van Jesus sien ons baie duidelik uit soveel ander aspekte dat Hy veel meer as 'n mens is.  'n Paar voorbeelde hiervan is:

• Jesus kom die aarde op bonatuurlike wyse binne - Ons sien baie duidelik dat Jesus se koms aarde toe uniek was.  Reeds lank voor Sy geboorte word voorspel dat Hy sal kom.  En as Hy uiteindelik kom word Sy naam voor die tyd aangekondig en word Sy geboorte met allerhande wondertekens gepaard gegaan.  Hy word dan ook uit 'n maagd gebore wat daarop dui dat God die Vader direk by Sy koms aarde toe betrokke was.
• Jesus Christus se woorde en lering was uniek - Ons sien dwarsdeur die Evangelies dat die mense wat Jesus aangehoor het verstom was oor Sy wysheid (Lukas 4:32) en dat selfs heidene moes erken dat dit wat Hy geleer het waar en uniek is (Johannes 7:46).  In dit wat Jesus leer herbevestig Hy nie maar net dinge wat reeds in die verlede gesê is nie.  Hy kom leer die mensdom op 'n radikale wyse wat die Koninkryk van God beteken (Matteus 5-7).
• Jesus maak die bonatuurlike sigbaar - Een van die groot elemente van die bediening van Jesus is dat Hy van bonatuurlike mag (wat Hy getuig van die Vader af kom) gebruik maak om sekere dinge te doen.  So sien ons dat Jesus verskeie kere mense gesond maak (Matteus 8:24; Matteus 9:2-8, Johannes 4:46-53, Lukas 17:11-19, Markus 3:1-6 ens.); gesag oor die natuurlike wêreld uitoefen (Johannes 2:1-11; Matteus 8:23-27; Markus 6:34-44 ens.) en selfs mense uit die dood opwek (Matteus 9:18-26; Lukas 7:11-15; Johannes 11:1-44).  Die feit dat Jesus wel 'n 'wonderwerker' was word trouens dwarsdeur die Evangelies herhaal.  Dit is ook duidelik dat Hy telkens daarop klem gelê het dat hierdie wonderwerke juis gebeur sodat die heerlikheid van God gesien kan word.
• Jesus Christus het gesag oor die dood - Hierdie punt gaan in baie groter detail in die volgende hoofstuk aangespreek word en ek verwys daarom net kortliks daarna.  Jesus kom bewys vir ons dat Sy uitsprake baie meer as net woorde is deur uiteindelik die dood volkome te oorwin.  Hiermee kom plaas Hy as't ware die waarborg op alles wat Hy geleer en gedoen het.
• Jesus was sonder sonde - As Jesus werklik God was sou ons tog kon verwag dat Hy iets van God se heiligheid hier op aarde sou weerspieël.  So sien ons dan dat Jesus so vêr gaan as om mense uit te daag om sonde in Sy lewe uit te wys (Johannes 8:46).  Jesus se sondeloosheid word ook bevestig deur mense wat jare saam met Hom deurgebring het (1 Petrus 2:22).  Selfs persone wat vyandig teenoor Hom gestaan het moes erken dat hulle niks fout kon vind met Sy optrede nie (Lukas 23:41).  Wanneer Jesus se vyande wel sonde probeer uitwys kry hulle dit nie reg nie (Markus 14:55,56).  Hierdie feit beteken dat Jesus uniek is onder al die ander persone wat in die Bybel genoem word.  Dit is duidelik dat die Bybelskrywers nie skaam was om sonde by die profete en helde van die geloof uit te wys nie (Vgl. Abraham, Moses, Dawid ens.).  Tog word daar oor Jesus getuig dat Hy perfek en sondeloos was.
• Jesus Christus stil mense se geestelike honger en dors - Jesus het Homself aangebied as die antwoord op mense se diepste vrae en honger (Johannes 6:35).  Hy het ook mense uitgenooi om hulle laste op Hom te lê en in Hom sin te vind (Matteus 12:28-29)
• Jesus Christus het 'n universele en standhoudende invloed - Ons hoef maar net rondom ons te kyk om te sien dat Jesus van Nasaret en Sy nalatenskap deur die eeue 'n geweldige invloed uitgeoefen het.  So begin die moderne jaartelling byvoorbeeld by Sy geboorte[3]; Hy deel dus letterlik die geskiedenis in twee!  Binne jare na Sy hemelvaart het mense wat intens toegewyd was aan Hom en Sy boodskap die wêreld omgekeer.  Vandag nog is Hy vir baie mense 'n lewende werklikheid wat hulle lewens verander het, en in wie se Naam hulle hierdie wêreld probeer verander.

As ons daarom moet oordeel oor die lewe van Jesus en ons dit aan die hand van die Evangelies wil doen kan ons nie anders as om te erken dat hierdie geskrifte vir Jesus teken as baie meer as net nog 'n leermeester of profeet nie.  Kom ons gaan kyk daarom na elkeen van die antwoorde op die vrae oor Jesus se identiteit, en besluit of dit met die getuienis van die Evangelies strook.

1.5.  Gevolgtrekkings

Jesus was net 'n leermeester - CS Lewis[4] het uitgewys dat iemand wat net 'n mens was en die tipe dinge geleer het wat Jesus geleer het nie 'n groot leermeester sou wees nie.  So 'n persoon sou of van sy kop af wees of 'n duiwel wees!  As iemand net 'n mens is en die tipe aansprake maak wat Jesus maak, beteken dit dat hy beloftes maak wat hy nie instaat is om na te kom nie en dat hy mense van die regte pad weglei!  Nie iets wat van 'n groot leermeester verwag word nie! Jesus was net 'n profeet - Ons het baie duidelik gesien dat Jesus Homself voorstel as baie meer as net nog een van God se boodskappers.  Hy gebruik nie die profetiese formule nie, maar sê eerder:  "Ek se vir julle!"  Verder het geen ander profeet nog daarop aanspraak gemaak dat mense na Hom kan kyk en God kan sien nie, en het geen profeet het homself ooit voorgestel as die oplossing vir die mens se geestelike soeke nie. Jesus is een van baie gode - Dit is duidelik dat persone wat hierdie standpunte huldig groot dele van dit wat in die Evangelies oor Jesus geleer word by die deur moet uitgooi of ignoreer.  Soos gesien gebruik Jesus die Naam en titels van God.  Hy laat dit egter nie oop asof daar ander is wat hierop kan aanspraak maak nie.  Inteendeel, Hy stel dit baie duidelik dat Hy die eksklusiewe Weg na versoening met God is (Johannes 14:6). As ons daarom die getuienis van die Evangelies aanvaar (en daar is goeie rede om dit te doen) kan ons nie anders as om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle oorweldigend bevestig dat Jesus die Seun van God en self God is nie.  Iemand wat tot 'n ander gevolgtrekking wil kom sal groot gedeeltes moet ignoreer of as onbetroubaar moet beskou (en dan ook moet verduidelik hoekom hy of sy dit doen).  As Jesus dan wel die Seun van God is, is daar 'n paar baie belangrike implikasies.  Ons sal in die eerste plek die verlossing wat Hy bewerkstellig het moet aanvaar.  Ons sal ook moet aanvaar dat Hy werklik Here is, en ons lewens in gehoorsaamheid voor Hom moet neerlê.  Laastens sal ons wat aan hierdie oortuiging vashou met die boodskap van Jesus Christus se heerskap en verlossing na 'n ongelowige wêreld toe moet gaan.  Mag Hy self vir ons instaat stel om dit te doen.

Verdere leeswerk:

Groothuis, D 1996 Jesus in an age of controversy Kingsway; Eastbourne Stott, J. 1986 Basic Christianity Grand Rapids; Eerdmans Wilkins, MJ and Moreland JP (eds.) 1995 Jesus under fire Grand Rapids, Zondervan Witherrington, B. 1990 The Christology of Jesus Fortress, Minneapolis

---

[1]  Die groep Peta het onlangs 'n veldtog gevoer om Christene te probeer oortuig dat Jesus 'n vegetariër was en dat ons almal daarom Sy voorbeeld moet volg. [2]  Levitikus 21:10 [3]  Die persoon wat dit uitgewerk het was ongelukkig net so ongeveer 4 jaar uit gewees! [4] I am trying here to prevent anyone saying the really foolish thing that people often say about Him: "I'm ready to accept Jesus as a great moral teacher, but I don't accept His claim to be God."  That is the one thing we must not say.  A man who was merely a man and said the sort of things that Jesus said would not be a great moral teacher.  He would either be a lunatic - on a level with the man who says that he is a poached egg - or else would be the devil of Hell.  You must make your choice.  Either this man was, and is, the Son of God: or else a madman or something worse. You can shut Him up for a fool, you can spit at Him and kill Him as a demon; or you can fall at His feet and call Him Lord and God.  But let us not come up with any patronising nonsense about His being a great human teacher.  He has not left that open to us.  He did not intend to. (Uit 'Mere Chrisianity, CS Lewis)